Skriebels

Oude Wijsheden voor een Nieuwe Tijd - Zoeken

Heilige Genoveva van Parijs - 3 januari

Heilige Genoveva

(° 422 - † 3 januari 502)
Moniale, herderin, mystica
Patrones van Parijs, de vrouwen, herders, wijnmakers, hoedenmakers.

Heilige Genoveva van Parijs (Genovefa, Geneviève) werd in het jaar 402 in Nanterre nabij Parijs geboren. Tot in de vijfde eeuw stond Parijs nog onder de bescherming van de (heidense) godin Isis - vandaar de naam: Par-Is(is).
Later kwam dit patronaat aan de Heilige Genoveva toe.

Toen Genoveva ongeveer zeven jaar was, ontmoette zij de Heilige Germanus van Auxerre die op doorreis naar Engeland was en raakte bevriend met hem. Genoveva was toen al vastbesloten om haar leven aan God te wijden, zij bad voortdurend en vastte regelmatig; ze dronk nooit melk of wijn, alleen water.

De Heilige Germanus zag in haar een toekomstige heilige. Haar moeder verbood haar echter te bidden en sloeg haar, waarop de moeder terstond door blindheid werd getroffen. Twee jaar later genas Genoveva haar met water waarover zij een kruisteken had gemaakt.

De Heilige Genoveva van Parijs ontving de sluier op vijftienjarige leeftijd, samen met twee andere meisjes. Zij bezat de bijzondere gave dat zij iemands geweten kon lezen en bezetenen wist te kalmeren.

Genoveva voorzag eveneens rampspoed en toekomstige invasies die Parijs zouden treffen. Toen Parijs belegerd werd door de Franken moedigde zij de verdediging ervan aan en organiseerde gebedsdiensten om Gods bescherming over de stad af te smeken.

Ze redde Parijs van de hongersnood door voedsel per schip te laten aanvoeren over de Seine.

Genoveva overleed omstreeks het jaar 502 in Parijs. Haar lichaam werd er begraven in de kerk van de heiligen Petrus en Paulus. Zij werd aangeroepen in tijden van rampspoed, koorts en pest.

Bij dreigend gevaar droeg men haar stoffelijk overschot processiegewijs door de stad. In 1129 wist men op die manier een epidemie te beëindigen. In 1871 kwam aan dit volksgebruik een abrupt einde toen de relieken van de Heilige Genoveva vernietigd werden.

In Zepperen (Limburg) offerde het volk garen, naalden en graan aan Sint Genoveva.

De Heilige Genoveva van Parijs wordt op 3 januari gezamelijk met de Heilige Eutropia (van Reims) en de Heilige Bertilia (van Mareuil) vereerd onder de naam 'Drie Gezusters', 'Drie Heilige Maagden' of 'Drei Jungfrauen'.

Ze wordt aangeroepen tegen oogziekten, koorts, pokken, lepra, pest, droogte en oorlog.

Genoveva, Bertilia en Eutropia

De kerkelijke heiligenkalender verraadt een stukje sprekende authenciteit met de feestdag van Genoveva en Bertilia op 3 januari.

De begankenis ter ere van de 'drie gezusters' - Genoveva, Bertilia en Eutropia - was één van de oudste uitingen van volksdevotie van het land en herinnert overduidelijk aan de cultus van de Keltische triple matronen en de Germaanse Nornen.

Genoveva, Bertilia en Eutropia waren overigens geen echte gezusters, zij leefden namelijk met een tijdsverschil van drie eeuwen.

Laten we even het voorchristelijke stramien overlopen: op de winterzonnewende (22 december) vierde men de terugkeer van het zonlicht; daarop volgden de Twaalf Heilige Nachten of 'Weihnachten', zoals ze in het Duits nog steeds genoemd worden om de kerstperiode en Kerstmis in het bijzonder aan te duiden.

Op het einde daarvan, op de dertiende dag (3 januari), duiken de drie heilige en wijze vrouwen op.

In de Roomse liturgie viert men de geboorte van Christus op 25 december, twaalf dagen later gevolgd door het feest van de Drie Koningen op 6 januari.

Het is evident dat het Rooms-katholieke, mannelijk ogende Driekoningenfeest een codering is van een inheemse voorchristelijke viering van de drie schikgodinnen. In de twaalfde eeuw werd dit feest echter verdrongen door het feest van de drie wijze koningen.

De Driekoningennacht wordt in Duitsland in de volksmond overigens nog steeds 'Berchtennacht' genoemd, verwijzend naar de Germaanse godin Berchta of Frau Percht.

Wanneer we de attributen van de drie heilige vrouwen nader bekijken, merken we op dat de schikgodinnelijke schriftrol in de handen van de Heilige Eutropia veranderde in een boek. Eutropia werd in het Frans ook vaak aangeduid als 'Saint-Golle', een verwijzing naar de voorchristelijke godin Holle of Holda.

De Heilige Genoveva wordt vooral in Frankrijk afgebeeld met een garenklos, verwijzend naar de spinstok van de schikgodinnen. Ook de Heilige Bertilia houdt, net als haar 'zusters' in de ene hand een boek en in de andere hand het zo typerende spinrokken.

Weerspreuk

Brengt Genoveva ons storm en wind,
dan is Waltrudis ons vaak mild gezind