Skriebels

Oude Wijsheden voor een Nieuwe Tijd - Zoeken

Heilige Augustinus - Heilige Hermes - 28 augustus

Augustinus van Hippo

(° 354 - † 430)
Bisschop en Kerkleraar
Patroon van de theologen, boekhandelaars, bibliothecarissen en drukkers

De heilige Augustinus werd geboren op 13 november 354 te Thagaste (Numidië), in het oosten van het huidige Algerije. Hij werd door zijn moeder de heilige Monica christelijk opgevoed, maar wendde zich van het christelijke geloof af.

Tijdens zijn studietijd zocht hij zijn heil in het Manicheïsme en het scepticisme en leefde erg losbandig. Zijn moeder Monica bleef echter aanhoudend bidden voor Augustinus' bekering en zieleheil.

Augustinus doceerde grammatica, retorica en filosofie in Thagaste, Carthago, Rome en Milaan. Als leraar retoriek in Milaan ontmoette hij de heilige Ambrosius en werd begeesterd door diens preken.

Na allerlei omzwervingen voelde Augustinus dat het christendom voor hem een sluitend antwoord bood op de vele levensvragen die hij had. Na het overlijden van zijn moeder bekeerde hij zich en werd door Ambrosius in de paasnacht van 387 gedoopt.

In 388 keerde hij naar Thagaste terug om in te treden in een religieuze gemeenschap. In 391 ontving hij de priesterwijding en omstreeks 395 werd hij bisschop van Hippo.

De heilige Augustinus stierf op 28 augustus 430 tijdens het beleg van Hippo door de Vandalen. Hij geldt als de grootste theoloog van de christelijke oudheid, zijn invloed op de reformatorische theologie en het hedendaags theologisch deken is aanzienlijk.

Augustinus van Hippo mag terecht de geleerdste aller Kerkleraren genoemd worden. Hij heeft veel bekende theologische en filosofische werken geschreven, waaronder 'Belijdenissen'. In dit boek doet Augustinus het verhaal van zijn innerlijke zoektocht. Zijn bekende uitspraak 'Mijn hart is onrustig tot het rust vindt in U, Heer.' vervat als het ware deze zoektocht.

De heilige Augustinus van Hippo wordt afgebeeld als bisschop, vaak ijverig studerend.

Afbeelding: de heilige Augustinus van Hippo, auteur onbekend.

Weerspreuk

Na het feest van Sint-Augustijn,
zullen er geen hete dagen meer zijn.

Op Sint-Augustijn,
zullen de onweders over zijn.

Sint-Augustijn stopt de zomer in bed,
tot de winter is gere(e)d.

Heilige Hermes

Sint-Hermes

(† ca 115)
Martelaar
Patroonheilige van de stad Ronse

Er zijn zeer weinig gegevens bekend over de historische figuur Hermes (2e - 3e eeuw). Uit zijn naam zou men kunnen afleiden dat hijzelf of zijn ouders van Griekse origine waren. Hij zou dan, mogelijk als slaaf, het slachtoffer geworden zijn van de christenvervolgingen in Rome (Italië).

Hermes werd begraven in een catacombe aan de oude Via Salaria in Rome. Zijn stoffelijke resten zouden er in 829 op last van paus Gregorius IV verwijderd worden.

In de Middeleeuwen ontstond de volgende legende rond de figuur van Hermes:

Hermes was een hooggeplaatst ambtenaar, meerbepaald een stadsprefect, in Rome ten tijde van paus Alexander. Hij had een zieke zoon die ondanks alle offers die Hermes aan de goden bracht maar niet genas en tenslotte overleed.

De blinde voedster stelt hem voor om ook aan God de genezing van de jongen te vragen. Zij begeeft zich bij paus Alexander en keert genezen terug. Dan neemt zij het levenloze lichaam van Hermes' zoon en brengt het eveneens bij de paus, die het kind opnieuw tot leven wekt.

Hermes bekeert zich terstond, doch wordt opgesloten in het huis van tribuun Quirinus. Deze laatste belooft zich ook te zullen bekeren als er een mirakel plaatsvindt. Nog diezelfde nacht wordt de inmiddels opgesloten paus Alexander uit de gevangenis bevrijd door een kind met een toorts, en wordt hij bij Hermes gebracht.

Quirinus houdt woord en wordt christen. De hele groep wordt echter aangehouden en als martelaar op bevel van de keizer onthoofd.

Vanuit de Akense abdij van Kornelimünster (Duitsland) komen op 6 juli 860 de relieken van de heilige Hermes aan in Ronse, de stad waarvan hij de patroonheilige is. In 1089 worden zijn relieken ondergebracht in de romaanse crypte die speciaal voor dit doel gebouwd werd. Al gauw stromen er pelgrims van heinde en verre toe om bij de heilige Hermes genezing af te smeken i.v.m. zenuwziekten en krankzinnigheid.

De Vlaamse stad Ronse ligt pal op de taalgrens en de naburige Walen hebben een boosaardig gezegde over de Ronsenaars en hun patroonheilige:

'Saint-Hermès guérit les fous des environs, 
mais laisse les Renaisiens tels qu'ils sont'

(Sint-Hermes geneest alom de gekken,
maar laat die van Ronse verrekken)

De innige relatie tussen de Ronsenaars en hun patroonheilige komt één keer per jaar tot uiting op Drievuldigheidszondag. Tijdens de Fiertelommegang wordt het schrijn met de relieken van de heilige Hermes in een grote magische cirkel rond de stad Ronse gedragen. Op die manier worden allen die zich binnen deze cirkel bevinden een jaar lang voor geestesziekten en ander onheil behoed. De tocht is 32,6 km lang en begint en eindigt uiteraard aan de collegiale Sint-Hermeskerk, die naast de romaanse crypte verrees.

Hermes wordt gewoonlijk afgebeeld in rijke gewaden of in soldatenkleding; met een martelaarskroon; in Ronse als Romeins stadsprefect die te paard de duivel aan een ketting leidt. De duivel verzinnebeeldt dan de begeerten (demonen) die onderworpen moeten worden.

In de Sint-Hermeskerk van Ronse bevindt het ruiterbeeld van de heilige Hermes met de duivel zich achteraan in de kerk. Dit beeld zou dateren uit de 17de eeuw; het beeld van de duivel is recenter en dateert vermoedelijk uit de 18de eeuw. Opmerkelijk is dat het beeld van de heilige Hermes de pelgrim niet aankijkt, in plaats daarvan kijkt hij voor zich uit. De mogelijke gedachte hierachter is dat 'gij tot hem komt, hij komt niet tot u'.

Afbeelding: foto van de heilige Hermes van Ronse en de geketende duivel door Skriebels, 2010.

Weerspreuk

Uw zeissen nimmermeer en slaet,
in 't graen dan ander lien aen-gaet