Skriebels

Oude Wijsheden voor een Nieuwe Tijd - Zoeken

Heilige Catharina - 25 november

Heilige Katharina

° ca. 289 - † 307
Martelares, noodhelpster
Patrones van de ongehuwde meisjes en maagden

Volgens de overlevering was de Heilige Catharina (Ekatarina) de dochter van koning Costus van Alexandrië.
Zij was een mooie, intelligente en deugdzame jonge vrouw en had vanzelfsprekend vele bewonderaars.
Zij wees alle huwelijkskandidaten echter resoluut af en wilde slechts de bruid van Christus zijn.

Ook keizer Maxentius dong naar haar hand, maar Catharina weigerde om afstand te nemen van haar geloof en haar gelofte van maagdelijkheid.

Om haar op andere gedachten te brengen engageerde de keizer vijftig van zijn beste filosofen.
Maar volgens de legende wist de 18-jarige maagd hen er zelfs van te overtuigen om zich tot het christendom te bekeren.

Keizer Maxentius ontstak hierop in woede en liet alle wijsgeren meteen ombrengen.

De Heilige Catharina veroordeelde hij tot de marteldood op een rad met scherpe uitsteeksels. Toen zij op het rad werd gelegd, brak het marteltuig echter op wonderbaarlijke wijze in stukken en doodde haar beulen. Uiteindelijk stierf de Heilige Catharina door onthoofding.

Uit de wonde aan haar hals vloeide geen bloed, maar melk. De legende vermeldt nog dat haar lichaam door engelen naar de berg Sinaï werd gebracht om daar te worden begraven.

Naast de berg verrees later het Catharinaklooster dat naar haar vernoemd werd.

De Heilige Catharina is één van de veertien noodhelpers en wordt steeds afgebeeld met een gebroken wiel of rad.

Haar hulp werd ook ingeroepen wanneer men getroffen werd door het 'Sint-Katrienewiel', een huidkwaal die zich manifesteert in de vorm van een wiel en veroorzaakt wordt door de ringworm.

Door haar attribuut het rad werd zij de patrones van allerlei beroepen die te maken hebben met voorwerpen die op één of andere manier draaien of verband houden met een wiel of rad: pottenbakkers, molenaars, naaisters, spinsters (tevens een bijnaam voor een oude vrijster), messen- en scharenslijpers en tal van andere ambachten.

Ook werd de Heilige Catharina de patrones van de kloosterzusters, vermoedelijk omdat haar hulp vaak werd ingeroepen ter bewaking van de kuisheid.

Weerspreuken

Als het vriest op Sint-Katharinadag
een harde winter men verwachten mag

Als 't vriest op Sinte-Katrien,
vrouwke haal dan uw kolen uit den hof

Op 25 november is het feest voor alle naaisters en ongetrouwde 'joffers', vroeger 'jongedochters' genaamd.
Op haar naamfeest vierde men in Brussel het 'Katrientjesfeest'.

Alle ongetrouwde juffers van om en bij 25 jaar oud gingen dan, getooid met de zg. 'katrienemutsjes', in een optocht naar de Sint-Katelijnekerk om er te bidden voor een geschikte echtgenoot.

De naamdag van Sint-Katharina is ook een belangrijke dag in de volksweerkunde, het is zelfs een 'lotsdag'.

Dit betekent dat wanneer het die dag vriest of sneeuwt, datzelfde weertype zeven weken lang ons deel zal zijn. De volksheilige Katharina wordt in de annalen namelijk beschreven als een heilige met een zeer standvastig karakter.

Dus was men indertijd van oordeel dat ze voor standvastig weer zou zorgen. Vandaar ook deze spreuk:

Doet Sinte-Katrien haar witte mantel aan,
ze blijft er zeven weken rond mee gaan

Sint-Katharina werd ook aangeroepen om de regen te doen stoppen.
Getuige het volgende kinderversje:

Sinte-Katelijne,
laat het zonneke schijnen,
laat de regen over gaan,
zodat de kindekens droog naar school kunnen gaan