Skriebels

Oude Wijsheden voor een Nieuwe Tijd - Zoeken

Heilige Bernardus van Clairvaux - 20 augustus

Heilige Bernardus van Clairvaux

(° 1090 - † 1153)
Abt, Kerkleraar
Tweede stichter van de cisterciënzers

Bernardus werd in 1090 in Fontaine-lès-Dijon (Frankrijk) geboren als derde van zeven kinderen. Tescelin, zijn vader, was kasteelheer van Fontaine-les-Dijon. Zijn moeder, Aleth de Montbard, eveneens van adellijke afkomst, was een zeer gelovige vrouw die een grote bekommernis voor de armen koesterde.

Vier broers van Bernardus kregen een militaire opleiding, Bernardus werd echter naar de kapittelschool van Saint Vorles in Châtillon-sur-Seine gestuurd. Uiteindelijk zouden alle kinderen van Tescelin en Aleth het klooster ingaan. Bernardus werd de beroemdste. 

Na de dood van zijn moeder in 1113 trad Bernardus toe tot de strenge orde van de Cisterciënzers in Cîteaux, waarvan hij de belangrijkste promotor zou worden. Twee jaar later werd Bernardus tot abt benoemd en stichtte hij een dochterklooster dat de naam 'Clairvaux' kreeg. Van daaruit stichtte hij vele andere vestigingen.

Bernardus predikte het onmiddellijke geloof en dichtte de Maagd Maria als bemiddelaarster een grote rol toe. Hij schetste ook de contouren van de Regels van de Tempeliers, die al snel het ideaal van de christelijke adel werden.

Na eerder geholpen te hebben een schisma binnen de Kerk te beëindigen, kreeg Bernardus de opdracht om de ketterij te bestrijden. In juni 1145 reisde hij naar het zuiden van Frankrijk om daar tegen de Katharen te prediken.

Na de val van Edessa (hoofdstad van de gelijknamige kruisvaardersstaat, gesticht tijdens de Eerste Kruistocht) droeg de paus Bernardus op om in zijn predikingen op te roepen tot een Tweede Kruistocht. Die mislukte echter jammerlijk en Bernardus kreeg hiervan de schuld. Zijn laatste levensjaren werden door deze mislukking erg bezwaard. 

Bernardus stierf op 20 augustus 1153 op 63 jarige leeftijd in Clairvaux.

Onmiddellijk na zijn dood nam zijn verering een hoge vlucht. Tijdens zijn leven was Bernardus namelijk de machtigste religieuze leidsman in Europa. Hij stond bekend om zijn vrome levenswandel, zijn wonderbaarlijke genezingen en zijn onderricht. Hij was tevens de eerste cisterciënzer die werd opgenomen in de heiligenkalender.

De heilige Bernardus van Clairvaux wordt gewoonlijk afgebeeld in het witte habijt van de cisterciënzers. Onderstaande afbeelding toont een visioen van de heilige Bernardus. De overlevering wil dat de heilige Bernardus eens, in gebed verzonken, aan Maria gevraagd zou hebben: 'Laat zien dat u moeder bent.' Daarop zou Maria hem enkele druppels van haar moedermelk te drinken hebben gegeven. Zo werd hij door dezelfde borst gevoed als Jezus zelf. Dit zou de verklaring moeten zijn voor Bernardus' welsprekendheid (hij stond bekend als de 'zoetvloeiende leraar') terwijl hij nooit theologie studeerde.

De heilige Bernardus van Clairvaux is de patroonheilige van de cisterciënzers, de imkers en de kaarsenmakers. Zijn voorspraak wordt vaak ingeroepen tegen (kinder)stuipen, jicht, krampen, reumatiek en het zg. 'lopende roos', ook wel 'Sint-Bernardsvuur' genaamd. 

Afbeelding: De heilige Maagd Maria en de heilige Bernardus van Clairvaux door Alonso Cano, ca. 1656.

Weerspreuk

Sint-Bernardus lust geen knollen

Als de ooievaars nu nog blijven,
zal een zachte winter binnendrijven