Skriebels

Oude Wijsheden voor een Nieuwe Tijd - Zoeken

Kruisdagen

kruisdagen

'Op de Kruisdagen en Quatertemperdagen is de kerk gewoon te bidden voor de verschillende noden van de mensheid, in het bijzonder voor de vruchten van de aarde en voor de menselijke arbeid, en de Heer openlijk dank te betuigen.'

De Kruisdagen zijn de drie dagen die voorafgaan aan de Hemelvaart van de Heer. Tijdens die dagen gingen er processies uit en werden er gebeden geofferd om Gods zegen over een goede oogst af te smeken.

De Kerk onderscheidt de zogenaamde grote Kruisdag en de kleine Kruisdagen. De grote Kruisdag valt samen met het Apostelfeest van de heilige Marcus op 25 april en de kleine Kruisdagen zijn respectievelijk de maandag, dinsdag en woensdag vóór Onze-Lieve-Heer Hemelvaart.

De benaming Kruisdagen verwijst naar alle waarschijnlijkheid naar het kruis dat vooraan in de processie werd meegedragen. In het Frans werd zo'n processie Marche des Rogations ('Mars der Smeekbeden') genoemd. Tijdens de processie werd de Litanie van alle Heiligen gezongen.

De Kruisdagen waren in oorsprong een vorm van boetedoening voor gedane zonden om op die manier een mogelijke straf van God af te wenden. Drie dagen na elkaar ging een processie rond de akkers uit, telkens langs een ander parcours, om zoveel mogelijk akkers te kunnen zegenen. Het doel was immers Gods hulp af te smeken tegen rampen en ander onheil.

Het was gebruikelijk om op de Kruisdagen te vasten. Op deze wijze bereidden de gelovigen zich voor op het feest van Hemelvaartsdag. Tijdens missen op de kleine Kruisdagen was paars de liturgische kleur. Na het Tweede Vaticaans Concilie zijn de Kruisdagen – even als de Quatertemperdagen – in onbruik geraakt.

Het gebruik om de drie dagen voorafgaand aan Hemelvaartsdag Kruisdagen te noemen en evenzeer te zien als biddagen voor het gewas, stamt uit de vijfde eeuw. Deze dagen werden ingesteld door bisschop Mamertius - één van de IJsheiligen - in het Franse Vienne. Later werd dit gebruik in Rome overgenomen, om zich tegen het einde van de Middeleeuwen over heel Europa te hebben verspreid.

Op enkele plaatsen is men wel blijven vasthouden aan het gebruik van de kleine Kruisdagen. Waar de driedaagse processie vandaag nog uitgaat, ligt de klemtoon op het bidden om Gods zegen voor de vruchten van de aarde.